Verbruik warmtepomp berekenen: kWh en stroomkosten

Van gasverbruik naar kWh stroom

Je gasmeter meet kubieke meters gas, geen nuttige warmte. Trek eerst gas voor koken en tapwater af. Reken het overblijvende verwarmingsgas om naar energie en pas het rendement van de cv-ketel toe. Zo vergelijk je dezelfde hoeveelheid ruimtewarmte. Gebruik een gasjaar vóór de warmtepomp; huidig hybride gasverbruik mist de warmte die de warmtepomp al levert.

1. Nuttige ruimtewarmte: (totaal gas − gas voor tapwater en koken) × 9,77 × ketelrendement.
2. Stroom voor ruimteverwarming: nuttige ruimtewarmte × warmtepompaandeel ÷ SPF. Voer het aandeel in als percentage; 70% wordt in de som 0,70.
3. Stroom voor tapwater: apart ingevoerde tapwaterwarmte ÷ seizoensprestatie voor tapwater.
4. Totaal stroom: ruimteverwarming + tapwater + hulpstroom buiten de seizoensprestaties.
5. Jaarlijkse stroomkosten: totaal stroom × prijs per kWh.

De factor 9,77 kWh per m³ is afgerond uit de CBS-referentie van 35,17 MJ per m³ op calorische bovenwaarde, gedeeld door 3,6 MJ per kWh. Het ketelrendement moet op dezelfde bovenwaarde zijn gebaseerd. Onze standaardkeuze van 90% is een eigen rekenaanname; CBS onderbouwt daarmee geen ketelrendement.

Rekenvoorbeeld: 1.200 m³ gas en SPF 4

Stel: je gebruikt vóór de overstap 1.200 m³ gas per jaar. In dit fictieve voorbeeld is 200 m³ voor tapwater en koken. Er blijft 1.000 m³ voor ruimteverwarming over. Bij een aangenomen ketelrendement van 90% is dat 1.000 × 9,77 × 0,90 = 8.793 kWh nuttige warmte. Als de warmtepomp al die ruimtewarmte levert bij SPF 4, vraagt dat 8.793 ÷ 4 = 2.198,25 kWh stroom per jaar.

Bij een fictieve stroomprijs van €0,30/kWh is de ongeronde rekensom 2.198,25 × 0,30 = €659,475, afgerond €659,48 per jaar. Dit is alleen stroom voor ruimteverwarming. Tapwater en hulpstroom zijn in dit voorbeeld uitgesloten. De gekozen waarden zijn geen Nederlands gemiddelde, besparingsbelofte of voorspelling van je energierekening.

Waarom de seizoensprestatie verschil maakt

Viessmann beschrijft SPF als de verhouding tussen warmte en stroom over een seizoen. In ons eigen voorbeeld vraagt dezelfde 8.793 kWh ruimtewarmte bij SPF 3 om 2.931 kWh stroom en bij SPF 5 om 1.758,6 kWh. Daarom houdt de vergelijking in de tool de warmtevraag gelijk en verandert alleen de SPF voor ruimteverwarming.

Vaillant wijst onder meer op isolatie, aanvoertemperatuur en de behoefte van bewoners. Een lager historisch gasverbruik kan een lagere warmtevraag betekenen, maar bewijst geen bepaalde SPF. Verander je tegelijk isolatie, verwarmde kamers of thermostaatinstelling, dan is de oude warmtevraag geen gelijkblijvend uitgangspunt meer.

Hybride: stroom én resterend gas

Bij hybride gebruik kies je bij de extra aannames welk percentage van de ruimtewarmte de warmtepomp levert. Dat percentage is een energieaandeel over het jaar, geen aandeel van de draaiuren. De cv-ketel levert in deze eenvoudige berekening de rest, met hetzelfde ketelrendement als in het uitgangsjaar.

Neem dezelfde voorbeeldwoning en laat de warmtepomp 70% leveren. Bij SPF 4 vraagt de ruimteverwarming dan 1.538,775 kWh stroom en blijft 300 m³ verwarmingsgas over. De eerder afgetrokken 200 m³ voor tapwater en koken staat daar los van. Als die toepassingen op gas blijven, komt dat gas er nog bij. De tool rekent geen gasprijs of totale hybride rekening uit.

Tapwater en hulpstroom apart invoeren

Het afgetrokken gas kan zowel koken als tapwater bevatten. De tool weet niet welk deel waarvoor is gebruikt en berekent daaruit geen tapwaterwarmte. Wil je tapwater via de warmtepomp meenemen, vul dan apart de jaarlijkse thermische kWh en een eigen seizoensprestatie in. Bij bijvoorbeeld 1.500 kWh tapwaterwarmte en een gekozen prestatie van 2,5 komt er 600 kWh stroom bij. Ook dit is een eigen voorbeeld.

Vul alleen hulpstroom voor bijvoorbeeld circulatiepompen extra in als die buiten de gebruikte seizoensprestaties valt. Tel geen elektrisch verwarmingselement op: dat levert ook warmte en zou een deel van de al berekende warmtevraag overnemen. Die warmteverdeling berekent deze tool niet. Een nul bij tapwater of hulpstroom betekent dat de post buiten het scenario blijft; het betekent niet dat je installatie die stroom niet gebruikt.

Veelgestelde vragen over warmtepompverbruik

Kan ik het verbruik berekenen met alleen mijn gasverbruik?

Gasverbruik is een startpunt als het uit een representatief jaar met cv-verwarming komt. Je moet ook de aftrek voor tapwater en koken, het ketelrendement en de SPF kiezen. Voor hybride gebruik is daarnaast het warmteaandeel van de warmtepomp nodig. Zonder gasreferentie, bijvoorbeeld in nieuwbouw, heb je een afzonderlijke warmtevraagberekening nodig.

Wat is het verschil tussen COP, SCOP en SPF?

COP beschrijft de verhouding tussen warmte en stroom bij één bedrijfspunt. SCOP is een seizoenswaarde onder gestandaardiseerde omstandigheden. SPF gebruiken we hier voor de gekozen verhouding over een seizoen binnen een afgesproken systeemgrens. Een product-SCOP is dus niet automatisch de gemeten SPF van je hele installatie. Controleer welke onderdelen in je SPF zijn inbegrepen. Zit elektrische bijverwarming niet in die seizoensprestatie, dan is daarvoor een afzonderlijke warmteverdeling nodig; voeg het verbruik niet toe aan de hulpstroom.

Hoeveel gas blijft er over bij een hybride warmtepomp?

De tool toont apart het verwarmingsgas dat bij het gekozen warmtepompaandeel overblijft. Gas voor koken en tapwater kan daarnaast blijven bestaan. De jaarverdeling hangt in de praktijk af van installatie en regeling; het gekozen aandeel is een scenario, geen automatische voorspelling.

Tellen warm tapwater en elektrische bijverwarming mee?

Tapwater telt mee als je de jaarlijkse warmte en de bijbehorende seizoensprestatie invult. Elektrische bijverwarming kun je niet afzonderlijk toevoegen: het element levert warmte die van de compressorvraag af zou moeten. Gebruik daarvoor een berekening met een aparte warmteverdeling, of een SPF die het complete gekozen verwarmingssysteem omvat. De hulpstroominvoer is alleen voor bijvoorbeeld pompen buiten die SPF.

Waarom kan het winterverbruik veel hoger zijn dan het jaargemiddelde?

De warmtevraag is ongelijk over het jaar verdeeld. Bij een luchtwarmtepomp verandert ook de prestatie met de buitentemperatuur; ontdooien en bijverwarmen kunnen meespelen. Een jaartotaal gedeeld door 365 voorspelt daarom geen winterdag. Deze tool berekent geen dagverbruik, piekvermogen of benodigde installatiecapaciteit.

Is de uitkomst mijn nieuwe energierekening?

Nee. Je ziet stroom-kWh en stroomkosten voor de gekozen onderdelen. Overige huishoudelijke stroom, resterend gas, vaste kosten, onderhoud en investering ontbreken. Voor aanschaf, werking en geschiktheid lees je de warmtepompgids. Deze jaarberekening bepaalt geen besparing of installatieontwerp.